Rehber Yapay zeka örnekleri

Yapay zekâ örnekleri; metin yazma, soru yanıtlama, görsel ve ses oluşturma, çeviri, öneri sunma, veri inceleme ve günlük işleri otomatikleştirme gibi alanlarda görülür. Örneği değerlendirirken yalnızca ne ürettiğine değil, hangi girdiyi kullandığına, çıktının ne kadar doğrulanabilir olduğuna ve insan kontrolü gerektirip gerektirmediğine bakın. Örneğin bir öğrencinin konu özeti istemesiyle başlayan süreç, taslak bir açıklama üretir; bu açıklama ders kitabı veya güvenilir kaynakla karşılaştırılmadan kesin bilgi kabul edilmemelidir.

Yapay zekâ hangi işlerde kullanılır?​

Yapay zekâ, çok miktarda veriden örüntü çıkararak tahmin, sınıflandırma, öneri veya içerik üretimi yapabilen sistemlerin genel adıdır. Her sistem aynı işi yapmaz: Bir metin aracı yazı oluşturabilir, bir görüntü sistemi fotoğraftaki nesneleri tanıyabilir, bir öneri sistemi ise önceki tercihlere göre seçenek sıralayabilir.

Aşağıdaki örnekler, kullanım alanları arasındaki farkı görmeyi kolaylaştırır.
Tablodaki çıktıların hiçbiri tek başına doğru, tarafsız veya uygun olduğunu kanıtlamaz. Özellikle eğitim, sağlık, hukuk, finans ve iş başvurusu gibi sonuçları önemli olan alanlarda yapay zekâdan alınan içerik kararın tamamı değil, kontrol edilmesi gereken bir yardımcı taslaktır.

Günlük hayattan somut yapay zekâ örnekleri​

Bir öğrenci, bir konuyu anlamak için şu tür bir istek yazabilir:

Fotosentezi 12 yaşındaki bir öğrencinin anlayacağı dille açıkla. Önce kısa tanım ver, sonra gerekli koşulları ve günlük hayattan bir örneği yaz. Emin olmadığın noktaları ayrıca belirt.

Sistem bu girdiden; kısa bir tanım, ışık-su-karbondioksit ilişkisini açıklayan paragraflar ve örnek bir anlatım üretebilir. Bu çıktı, konuyu çalışmaya başlamak için yararlıdır; ancak ders kitabındaki özel sınıflandırmayı, öğretmenin beklediği terimleri veya sınavdaki doğru cevabı kesin olarak garanti etmez. Öğrenci, önemli bilgileri ders materyaliyle karşılaştırmalı ve anlamadığı kavramları ayrıca sormalıdır.

Benzer şekilde yapay zekâdan bir e-posta taslağı, uzun bir metnin ana fikirleri, toplantı notlarının düzenlenmesi, yabancı dildeki bir paragrafın ilk çevirisi veya bir elektronik tablodaki eğilimlerin açıklanması istenebilir. İyi sonuç almak için amaç, hedef kitle, uzunluk, biçim ve kullanılacak kaynaklar açıkça belirtilmelidir. Belirsiz bir istek genellikle genel veya eksik bir çıktı verir.

Basit bir isteği daha kullanışlı hâle getirme​

“Bu metni düzelt” yerine “Aşağıdaki duyuruyu öğrenciler için açık ve nazik bir dille, 120 kelimeyi geçmeden yeniden yaz; tarih ve saat bilgilerini değiştirme” demek daha belirli bir sonuç sağlar. Çıktıda tarih, saat, kişi adı veya sayı varsa bunları metnin aslıyla karşılaştırın. Yapay zekâ, kendisine verilen yanlış bilgiyi düzeltebilir gibi görünse de kaynağı görmeden gerçeği kendiliğinden doğrulamış olmaz.

Yapay zekâ kullanırken dikkat edilmesi gereken sınırlar​

Yapay zekâ tarafından üretilen metin akıcı olsa bile yanlış bilgi, uydurma kaynak, hatalı hesaplama veya bağlama uymayan öneri içerebilir. Özellikle güncel bilgiler, mevzuat, fiyat, sınav kuralları, sağlık ve kişisel haklarla ilgili konularda tarih ve yetkili kaynak kontrolü gerekir.

Kişisel verileri de gereksiz yere paylaşmayın. Kimlik numarası, parola, banka bilgisi, özel sağlık bilgisi, başkasına ait iletişim bilgileri veya gizli iş belgeleri yerine anonimleştirilmiş ve örnek niteliğinde içerik kullanın. Bir belgeyi yapay zekâya vermeden önce onu paylaşma yetkiniz olup olmadığını da değerlendirin.

Çıktı bir ödev, iş yazısı veya başvuru belgesinde kullanılacaksa metni olduğu gibi teslim etmek yerine okuyun, doğrulayın, kendi amacınıza göre düzenleyin ve gerekiyorsa yapay zekâ desteğini ilgili kurallara uygun biçimde belirtin. Yapay zekâ bir kararın gerekçesini açıklayamıyor veya dayandığı bilgileri doğrulayamıyorsa, çıktıyı tek başına karar temeli yapmayın.

İyi bir yapay zekâ isteğinin temel parçaları​

Kullanışlı bir istek genellikle beş bilgiyi içerir: yapılacak görev, konu veya kaynak, hedef kişi, istenen biçim ve sınırlamalar. Örneğin “Bir paragraf yaz” yerine “Verdiğim notları kullanarak yeni başlayan çalışanlara yönelik, üç maddelik ve sade bir görev özeti hazırla; notlarda olmayan bilgi ekleme” ifadesi daha denetlenebilir bir çıktı sağlar.

İlk sonuç uygun değilse isteği daraltın: eksik bölümü belirtin, istenen dili veya uzunluğu yazın ve değiştirilmemesi gereken bilgileri açıkça ayırın. Buna rağmen sonuç güvenilir görünmüyorsa daha fazla ayrıntı istemek yerine bilgiyi bağımsız bir kaynaktan doğrulayın. Doğrulama mümkün değilse yapay zekâ çıktısını taslak veya fikir olarak kullanın; kesin bilgi ya da nihai karar olarak kullanmayın.