Komşu parseldeki geçit hakkı yeni maliki nasıl ilgilendirir?

Komşu parselde geçit hakkı bulunduğu söyleniyorsa önce kimin taşınmazının yararlandığını ve hangisinin geçiş yükünü taşıdığını belirleyin. “Eski malik izin vermişti” anlatımıyla taşınmaz lehine kurulmuş ayni hak aynı şey değildir. Yeni malik açısından kayıtlı hakkın türü ve güncel kapsamı önemlidir.

Satın aldığınız taşınmaz hangi tarafta?​

Türk Medeni Kanununun 779. maddesi, taşınmaz lehine irtifakı bir taşınmaz üzerinde diğer taşınmaz lehine yük olarak tanımlar. Bu tür geçitte kişisel komşuluk ilişkisinden çok yararlanan ve yüklü taşınmazın bağlantısı araştırılır. Malik değişmesini, geçerli kayıtlı hakkın kendiliğinden ortadan kalkması gibi yorumlamayın.

Buna karşılık her “geçit” ifadesinin aynı hak türünü gösterdiğini de varsaymayın. Kişi lehine hak, süre veya farklı kanuni dayanak varsa kendi koşullarıyla incelenir. TMK 747–748'deki zorunlu ve diğer geçit düzenlerini de bütün fiilî patikaların aynı yolla kurulmuş olduğu sonucuna çevirmeyin.

Kapsamı yeni ihtiyaca göre kendiniz büyütmeyin​

Kanunun 787. maddesinde, açık olduğu ölçüde tescil kapsamın temelidir; açıklık yoksa yine tescilin sınırları içinde dayanak ve kullanım biçimi değerlendirilir. 788. madde de yararlanan taşınmazdaki ihtiyaç değişikliğinin yükü ağırlaştıramayacağını düzenler. Yaya geçidini satın aldıktan sonra her araç için sınırsız yol gibi kullanmayın.

Yüklü taşınmazın maliki yönünden de 786. maddedeki hakkın kullanılmasını engellememe ve hak sahibinin en az zarar verecek kullanım yükümlülüğü birlikte okunur. Uyuşmazlıkta çit çekme, kapıyı kilitleme veya yeni yol açmayla sonucu kendiniz kurmayın.

Satıştan önce belirsizliği aynı parsellerle açıklatın​

Tapu kaydı, dayanak ve ilgili planı yetkili kanaldan inceletin. Ayrıntılı güzergâh eşleştirmesi tapulu geçit rehberinde bulunur. Satıcıyla yapılan özel masraf veya kullanım anlaşmasının üçüncü kişiler yönünden etkisini ayrıca araştırın; “yeni malik kabul etmez” sözünü tek başına hakkın sona erme kanıtı saymayın.

Sık sorulan soru​

Eski malikin sözlü izni kayıtlı geçitle aynı korumayı sağlar mı?​

İzinle ayni hakkın dayanağı ve etkisi ayrı incelenir. Yeni maliki bağlayan sonuç, belgenin ve hakkın gerçek türü belirlenmeden kesinleştirilmez.