Bitişik binalarda çarpışma riski nasıl değerlendirilir?

Bitişik iki binanın depremde birbirine çarpma riskini yalnız aradaki görünen boşluğun fotoğrafından belirleyemezsiniz. Yapı nizamı, komşu blokların taşıyıcı davranışı ve deprem derzi aynı soru değildir. Bitişik nizamda izin verilmesi, bütün duvarların hareketi engelleyecek biçimde birbirine bağlanabileceği anlamına gelmez.

Plan kararıyla teknik derz koşulunu ayırın​

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 5/30-c hükmü, bitişik yapılacak binalarda Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine göre gereken deprem derz boşluğunu ayrıca ele alır. Nizamın genel tanımı için ayrık, bitişik ve blok nizam rehberine bakabilirsiniz. Resmî nizam bilgisinden tek başına çarpışma hesabı çıkarmayın.

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ekinin 4.9.3 bölümü deprem derzlerini düzenler. Hesapta komşu binaların yerdeğiştirmeleri ve kat döşemelerinin seviyeleri gibi bilgiler ele alınır; blokların bütün doğrultularda bağımsız çalışmasına ilişkin koşul da bulunur. Bu nedenle dışarıdan ölçülen tek bir aralığı her kat ve her yapı için yeterli kabul etmeyin.

Mevcut durum ve sonradan yapılan işleri kayda alın​

Ulaşılabilir belgelerde bina tarihini, eski projeleri ve tadilatları toplayın. İki bina arasında sonradan yapılan kapatma, tesisat geçişi veya bağlantı varsa teknik ekibe bildirin. Her örtüyü zararlı dolgu ya da her çizgiyi işlevsel deprem derzi ilan etmeyin; detayın nasıl çalıştığı yerinde incelensin.

Kullanıcı çatıya çıkıp aralığı ölçmeye, dolguyu sökmeye veya iki binayı birbirine sabitlemeye çalışmamalıdır. İnceleme kapsamını ilgili mühendis belirlesin; gerekli komşu yapı ve proje bilgisine erişilemiyorsa raporun bu sınırı açıkça yazılsın.

Sonucu bütün bina için güvenlik etiketi saymayın​

Derzin incelenmesi ile mevcut binanın genel deprem performansının değerlendirilmesi farklı kapsamlardır. Teknik sonuçta hangi blokların, hangi verilerle ve hangi sorun için incelendiğini görün. “Bitişik bina kesin riskli” ya da “aralık var, bina güvenli” gibi tek koşullu sonuçlardan kaçının.

Sık sorulan soru​

Bitişik nizamda hiç deprem boşluğu bırakılmaz mı?​

Nizam kararıyla deprem derzi koşulu ayrı değerlendirilir. Kendi yapı ve komşu bloklarınız için gereken çözüm proje ve mühendislik incelemesiyle belirlenir.