Tapu şerhi, kanunun öngördüğü bazı kişisel hakların, tasarruf yetkisi kısıtlamalarının veya geçici tescile ilişkin durumların tapu kütüğüne işlenmesidir. Şerhin etkisi, hangi hak veya hukuki sebep için verildiğine bağlıdır. Tapudaki her kayıt şerh olmadığı gibi, her şerh de aynı sonucu doğurmaz.
Özel kanunlarda da şerhe ilişkin hükümler bulunabilir. Bu nedenle tablodaki örnekleri bütün şerhlerin eksiksiz listesi gibi okumayın. Kendi kaydınızdaki ifadenin hangi düzenleme ve belgeye dayandığını öğrenin.
Örneğin satış vaadinden doğan hakkın şerhiyle mülkiyetin alıcıya tescili farklıdır. Şerh bulunması, vaat alacaklısının artık taşınmazın maliki olduğunu tek başına göstermez. İpoteği de yalnız bir açıklama satırı gibi değerlendirip etkisiz saymayın.
Satıcı kaydın sona erdiğini söylüyorsa bunu güncel sicil ve gerekli terkin belgeleriyle doğrulayın. Bir talebin gönderilmesi, tapudaki işlemin tamamlandığı anlamına gelmeyebilir. İçeriği anlaşılmayan kaydı yalnız eski tarihli olduğu için yok saymayın.
Kanundaki temel şerh grupları
Türk Medenî Kanunu'nun 1009–1011. maddeleri farklı şerh türlerini düzenler.| Grup | Örnek ve temel işlev |
|---|---|
| Kişisel haklara ilişkin şerhler | Satış vaadi veya kira gibi kanunda sayılan sözleşmelerden doğan hakların sonraki hak sahiplerine karşı ileri sürülmesini sağlar. |
| Tasarruf yetkisi kısıtlaması şerhleri | Mahkeme kararı veya kanunda belirtilen başka bir sebebe dayanan kısıtlamayı kayda taşır. |
| Geçici tescil şerhi | Kanundaki koşullarla, ileri sürülen ayni hakkın korunması veya belirli belgelerin tamamlanması gibi durumlara ilişkindir. |
Özel kanunlarda da şerhe ilişkin hükümler bulunabilir. Bu nedenle tablodaki örnekleri bütün şerhlerin eksiksiz listesi gibi okumayın. Kendi kaydınızdaki ifadenin hangi düzenleme ve belgeye dayandığını öğrenin.
Şerh, ipotek ve beyan aynı mı?
Hayır. Kanunun 1008. maddesinde mülkiyet, irtifak ve rehin haklarının tescili; 1012. maddesinde beyanlar ayrı düzenlenir. Günlük dilde hepsine “tapuya şerh konmuş” denmesi, kayıt türlerini hukuken aynı hale getirmez.Örneğin satış vaadinden doğan hakkın şerhiyle mülkiyetin alıcıya tescili farklıdır. Şerh bulunması, vaat alacaklısının artık taşınmazın maliki olduğunu tek başına göstermez. İpoteği de yalnız bir açıklama satırı gibi değerlendirip etkisiz saymayın.
Bir şerh görülürse ne araştırılır?
Kaydın tam metnini, tarihini, yevmiye bilgisini, hak sahibini ve dayanak belgesini belirleyin. Hangi taşınmaz veya paya ilişkin olduğuna bakın. Bir mahkeme kararına dayanıyorsa yalnız “tedbir” kelimesini değil, kararın kapsamını da inceleyin.Satıcı kaydın sona erdiğini söylüyorsa bunu güncel sicil ve gerekli terkin belgeleriyle doğrulayın. Bir talebin gönderilmesi, tapudaki işlemin tamamlandığı anlamına gelmeyebilir. İçeriği anlaşılmayan kaydı yalnız eski tarihli olduğu için yok saymayın.
