Geçit hakkı, bir taşınmaza ulaşmak için başka bir taşınmaz üzerinden geçme imkânı veren haktır. Komşunun tarlasındaki patikanın yıllardır kullanılmasıyla hukuken kurulmuş geçit hakkı aynı şey değildir. Satın alma öncesinde geçişin hangi belgeye ve hangi güzergâha dayandığını araştırmak gerekir.
Önce eski mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşu; ihtiyaç bu yolla karşılanmıyorsa en az zarar görecek komşu değerlendirilir. Güzergâh iki tarafın menfaati gözetilerek belirlenir. Dolayısıyla yalnız haritada en kısa çizgiyi çekmek, hukuken doğru geçidi belirlemeye yetmez.
Örneğin ilan fotoğrafında traktör izi görülen bir tarla düşünün. İz, başka malikin taşınmazından geçiyorsa “yolu var” sözü yeterli değildir. Önce yolun kamu yolu mu, geçit hakkı mı, yoksa yalnız fiilî kullanım mı olduğunu ayırın. Sonra belgeyle arazide gösterilen güzergâhın aynı olup olmadığını kontrol ettirin.
Tarafların anlaşamaması halinde zorunlu geçit isteminin hukuki yolla değerlendirilmesi gerekebilir. Başvuru hazırlığında eski ve güncel haritaları, kayıtları ve önerilen bağlantıyı birlikte sunmak, talebin hangi ihtiyacı karşılayacağını açıklamaya yardımcı olur.
Zorunlu geçit ne zaman gündeme gelir?
Türk Medenî Kanunu’nun 747. maddesi, genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malikin tam bir bedel karşılığında komşularından geçit istemesini düzenler. Bu, istenen komşu parselden bedelsiz ve tek taraflı yol açma yetkisi değildir.Önce eski mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşu; ihtiyaç bu yolla karşılanmıyorsa en az zarar görecek komşu değerlendirilir. Güzergâh iki tarafın menfaati gözetilerek belirlenir. Dolayısıyla yalnız haritada en kısa çizgiyi çekmek, hukuken doğru geçidi belirlemeye yetmez.
Satın alırken hangi bilgileri karşılaştırmalı?
Güncel parsel ve tapu kayıtlarının yanında geçit kurulmasına ilişkin sözleşme, mahkeme kararı veya başka dayanak belgeyi inceleyin. Hangi taşınmazın yararlandığı, hangi taşınmazın yüklü olduğu ve geçidin nereden geçtiği açık olmalıdır. Kullanım kapsamını da okuyun; yaya geçişiyle her tür araç kullanımını kendiliğinden aynı saymayın.Örneğin ilan fotoğrafında traktör izi görülen bir tarla düşünün. İz, başka malikin taşınmazından geçiyorsa “yolu var” sözü yeterli değildir. Önce yolun kamu yolu mu, geçit hakkı mı, yoksa yalnız fiilî kullanım mı olduğunu ayırın. Sonra belgeyle arazide gösterilen güzergâhın aynı olup olmadığını kontrol ettirin.
Geçit, yapılaşma izni anlamına gelir mi?
Ulaşım hakkıyla imar mevzuatındaki yol ve yapılaşma koşulları farklıdır. Geçit belgesini göstererek parselde her tür bina yapılabileceği sonucu çıkarılamaz. Yapı düşünülüyorsa plan, parsel ve ilgili idarenin koşulları ayrıca araştırılır.Tarafların anlaşamaması halinde zorunlu geçit isteminin hukuki yolla değerlendirilmesi gerekebilir. Başvuru hazırlığında eski ve güncel haritaları, kayıtları ve önerilen bağlantıyı birlikte sunmak, talebin hangi ihtiyacı karşılayacağını açıklamaya yardımcı olur.
