Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği, yapı denetiminin proje incelemesinden inşaatın tamamlanmasına kadar nasıl yürütüleceğini düzenler. Kanundaki görevleri uygulama adımları, belgeler ve taraflar arasındaki işlemlerle ayrıntılandırır. Yalnız yapı denetim şirketinin kuruluş koşullarını anlatan bir metin değildir; yapı sahibinin, müteahhidin, proje sorumlularının ve ilgili idarenin işlemlerini de kapsar.
Ruhsat aşamasında yapı denetimi hizmet sözleşmesi, denetim taahhütnamesi ve proje kontrolüne ilişkin belgeler ilgili idareye sunulur. İnşaatın fiilen başlaması da işyeri teslim tutanağıyla kayıt altına alınır. Bir şirketle sözlü anlaşmış olmak, bu belge zincirinin yerine geçmez.
Bu belgeler birbirinin yerine kullanılmaz. Örneğin bir hakedişin ödenmiş olması, yapı kullanma izin belgesinin de düzenlendiğini tek başına göstermez.
Denetim sözleşmesi feshedilen ve inşaatı süren yapıda, gerekli yeni sözleşme kurulmadan işe devam edilemez. Bu nedenle denetim şirketi değişirken eski ve yeni kuruluşun adını öğrenmenin yanında, fesih ve görevlendirme belgelerini de kontrol edin. Tamamlanmış yapılarla devam eden inşaatların koşulları aynı kabul edilmemelidir.
Hizmet bedeli, hakediş ve teminat da yönetmeliğin düzenlediği konulardandır; bunlar aynı ödeme değildir. Denetim kuruluşundan alınan teminat ile sizin yapınızın hizmet bedelini karıştırmayın. Dosyanıza uygulanacak tutar ve ödeme aşaması için güncel sözleşme ile ilgili mevzuat birlikte incelenmelidir.
Proje kontrolü ve inşaatın başlaması
Yönetmeliğin 5. maddesinde proje denetimi ile yapım denetimi ayrı safhalar halinde ele alınır. İlk aşamada imar durumu, aplikasyon krokisi, tapu kaydı, zemin etüdü ve uygulama projeleri gibi belgeler kontrol edilir. Projedeki hata veya eksikliklerin giderilmesi ve uygunluk incelemesinin belgelenmesi gerekir.Ruhsat aşamasında yapı denetimi hizmet sözleşmesi, denetim taahhütnamesi ve proje kontrolüne ilişkin belgeler ilgili idareye sunulur. İnşaatın fiilen başlaması da işyeri teslim tutanağıyla kayıt altına alınır. Bir şirketle sözlü anlaşmış olmak, bu belge zincirinin yerine geçmez.
İnşaat ilerlerken hangi kayıtlar oluşur?
Malzeme ve imalat kontrolleri, laboratuvar deneyleri, beton dökümü öncesi ve sonrasındaki tutanaklar ile yapı denetleme defteri yapım sürecinin parçalarıdır. Denetim yalnız inşaatın sonunda yapılan tek bir ziyaret olarak düşünülmemelidir.| Belge veya işlem | Neyi izlemeye yarar? |
|---|---|
| Deney raporları ve imalat tutanakları | Malzemenin ve yapılan işin uygunluğunun kontrolünü |
| Seviye tespit tutanağı | Yapının belirli tarihte ulaştığı fiziki durumu |
| Hakediş raporu | Tamamlanan denetim aşamasıyla hizmet bedeli ödemesinin bağlantısını |
| İş bitirme tutanağı | Yapının ruhsat ve eklerine uygun biçimde kısmen veya tamamen bitirildiğine ilişkin tespiti |
Bu belgeler birbirinin yerine kullanılmaz. Örneğin bir hakedişin ödenmiş olması, yapı kullanma izin belgesinin de düzenlendiğini tek başına göstermez.
Sözleşme değişir veya feshedilirse
Yönetmeliğin 21–24. maddeleri hizmet sözleşmesini, süresini, sona ermesini ve yapının tamamlanmadan devrini düzenler. Fesih, yalnız tarafların telefonda anlaşmasıyla biten bir işlem değildir. Gerekçenin yönetmelikteki koşullara uygunluğu, bildirimler, seviye tespiti ve ilgili idarenin işlemleri birlikte ele alınır.Denetim sözleşmesi feshedilen ve inşaatı süren yapıda, gerekli yeni sözleşme kurulmadan işe devam edilemez. Bu nedenle denetim şirketi değişirken eski ve yeni kuruluşun adını öğrenmenin yanında, fesih ve görevlendirme belgelerini de kontrol edin. Tamamlanmış yapılarla devam eden inşaatların koşulları aynı kabul edilmemelidir.
Yapı sahibi dosyayı nasıl takip edebilir?
Önce yapının hangi aşamada olduğunu belirleyin: proje kontrolü, ruhsat, devam eden yapım veya tamamlanma. Sonra o aşamanın sözleşme, tutanak ve raporlarını isteyin. Belgelerde aynı ada/parselin, ruhsatın ve yapının izlendiğini kontrol edin.Hizmet bedeli, hakediş ve teminat da yönetmeliğin düzenlediği konulardandır; bunlar aynı ödeme değildir. Denetim kuruluşundan alınan teminat ile sizin yapınızın hizmet bedelini karıştırmayın. Dosyanıza uygulanacak tutar ve ödeme aşaması için güncel sözleşme ile ilgili mevzuat birlikte incelenmelidir.
