Mehmet
Admin
TOKİ taksitini doğru hesaplamak için önce sözleşmedeki başlangıç borcunu, peşinatı, vade sayısını ve güncelleme kuralını ayırın. Sabit taksitli planda başlangıç borcu vade ayına bölünür; dönemsel güncellemeli planda ise her güncelleme tarihinde kalan borç veya taksit, sözleşmede belirtilen ölçüte göre yeniden hesaplanır. Bu nedenle yalnız ilan bedeline bakarak kesin aylık ödeme veya toplam geri ödeme çıkarılamaz; bağlayıcı belge satış sözleşmesi ve ekindeki ödeme planıdır.
Önce şu tutarları birbirinden ayırın: konutun sözleşme bedeli, peşinat, varsa ara ödeme, kalan başlangıç borcu, vade ve taksit güncelleme yöntemi. Peşinat sözleşme bedelinden düşülür; ara ödemeler ise hangi tarihte ve hangi tutarda yapılacağına göre kalan borcu azaltır.
Basit başlangıç hesabı şu şekilde yapılır:
Kalan başlangıç borcu = Sözleşme bedeli − Peşinat − sözleşmede düşülen diğer ödemeler
Sabit taksit varsayımında yaklaşık aylık tutar:
Aylık taksit = Kalan başlangıç borcu ÷ Taksit sayısı
Bu, yalnızca faizsiz ve güncellemesiz basit bir örnektir. TOKİ planında dönemsel artış, ara ödeme, teslim öncesi ödeme veya farklı tahsilat koşulu varsa sonuç değişir.
Aşağıdaki rakamlar yalnızca yöntemi göstermek için varsayımsaldır. Sözleşme bedelinin 1.200.000 TL, peşinatın 240.000 TL ve vadenin 120 ay olduğunu düşünelim. Başlangıçta kalan borç 960.000 TL olur. Güncelleme uygulanmasaydı 960.000 TL’nin 120 aya bölünmesiyle aylık yaklaşık 8.000 TL bulunurdu.
Ancak sözleşmede taksitlerin belirli dönemlerde güncelleneceği yazıyorsa 8.000 TL, vadenin tamamı için sabit kalacağı anlamına gelmez. Örneğin ilk altı aylık dönem için 8.000 TL kabul edilip sonraki dönemde sözleşmede belirtilen yüzde 15 artış uygulanırsa yeni taksit 9.200 TL olur:
8.000 × 1,15 = 9.200 TL
Bu örnek, yalnızca taksit tutarının doğrudan yüzde 15 artırıldığı varsayımıdır. Sözleşme güncellemeyi kalan borca, kalan taksit sayısına, bir endekse veya başka bir yönteme bağlıyorsa hesap farklılaşır. Bu yüzden artış oranını kendiniz seçemez, sözleşmede yazmayan bir oranı TOKİ planına uygulayamazsınız.
Tablodaki ayrım önemlidir: Aynı başlangıç borcu ve aynı vade, farklı güncelleme kuralı nedeniyle farklı toplam ödeme doğurabilir. Bir taksidin belirli bir dönemde düşmesi veya artmaması, borcun tamamının aynı oranda değiştiğini kanıtlamaz.
Sözleşme ve ödeme planı elinizdeyken şu sırayla ilerleyin:
Her dönemin taksitini ayrı hesaplayıp dönem sayısıyla çarpın; ara ödemeleri ve sözleşmede ayrıca gösterilen ödemeleri de ekleyin. Örneğin ilk dönem 6 ay boyunca 8.000 TL, sonraki dönem 6 ay boyunca 9.200 TL ise bu iki dönemin toplamı 48.000 TL + 55.200 TL, yani 103.200 TL olur. Bu yalnızca iki dönemlik örnektir; kalan dönemlerdeki güncellemeler bilinmeden 120 aylık toplam geri ödeme söylenemez.
Sözleşmede toplam taksitli satış fiyatı ve ödeme planı bulunmalıdır. Tüketiciye verilen sözleşme veya ön bilgilendirme belgelerinde toplam fiyat, ödeme koşulları ve ilgili yükümlülüklerin açıkça yer alması gerekir. TOKİ projesine özgü güncelleme yöntemi ise mutlaka o projeye ait sözleşme ve ödeme planındaki ifadeden alınmalıdır. Bu belgede açıkça yazmayan bir artış oranı, vade veya toplam ödeme tutarı kesin kabul edilmemelidir.
Hesaplamada hangi bilgiler gerekir?
Önce şu tutarları birbirinden ayırın: konutun sözleşme bedeli, peşinat, varsa ara ödeme, kalan başlangıç borcu, vade ve taksit güncelleme yöntemi. Peşinat sözleşme bedelinden düşülür; ara ödemeler ise hangi tarihte ve hangi tutarda yapılacağına göre kalan borcu azaltır.
Basit başlangıç hesabı şu şekilde yapılır:
Kalan başlangıç borcu = Sözleşme bedeli − Peşinat − sözleşmede düşülen diğer ödemeler
Sabit taksit varsayımında yaklaşık aylık tutar:
Aylık taksit = Kalan başlangıç borcu ÷ Taksit sayısı
Bu, yalnızca faizsiz ve güncellemesiz basit bir örnektir. TOKİ planında dönemsel artış, ara ödeme, teslim öncesi ödeme veya farklı tahsilat koşulu varsa sonuç değişir.
Vade ve güncelleme örneği
Aşağıdaki rakamlar yalnızca yöntemi göstermek için varsayımsaldır. Sözleşme bedelinin 1.200.000 TL, peşinatın 240.000 TL ve vadenin 120 ay olduğunu düşünelim. Başlangıçta kalan borç 960.000 TL olur. Güncelleme uygulanmasaydı 960.000 TL’nin 120 aya bölünmesiyle aylık yaklaşık 8.000 TL bulunurdu.
Ancak sözleşmede taksitlerin belirli dönemlerde güncelleneceği yazıyorsa 8.000 TL, vadenin tamamı için sabit kalacağı anlamına gelmez. Örneğin ilk altı aylık dönem için 8.000 TL kabul edilip sonraki dönemde sözleşmede belirtilen yüzde 15 artış uygulanırsa yeni taksit 9.200 TL olur:
8.000 × 1,15 = 9.200 TL
Bu örnek, yalnızca taksit tutarının doğrudan yüzde 15 artırıldığı varsayımıdır. Sözleşme güncellemeyi kalan borca, kalan taksit sayısına, bir endekse veya başka bir yönteme bağlıyorsa hesap farklılaşır. Bu yüzden artış oranını kendiniz seçemez, sözleşmede yazmayan bir oranı TOKİ planına uygulayamazsınız.
| Plan türü | Temel hesap | Sonuç nasıl yorumlanır? |
|---|---|---|
| Sabit taksit | Kalan borç ÷ vade | Taksit, sözleşmede ayrıca değişiklik yoksa aynı kalabilir. |
| Dönemsel güncellemeli | Önceki taksit veya kalan borç, sözleşmedeki yönteme göre güncellenir. | İlk taksit, toplam geri ödemeyi tek başına göstermez. |
| Ara ödemeli | Ara ödeme tarihinden sonra kalan borç ve plan yeniden değerlendirilir. | Ara ödemenin taksiti mi, vadeyi mi değiştirdiği sözleşmeden kontrol edilir. |
Kendi ödeme planınızı nasıl kontrol edersiniz?
Sözleşme ve ödeme planı elinizdeyken şu sırayla ilerleyin:
- Sözleşme bedelini ve peşinatı ayırın. Peşinatın gerçekten toplam bedelden düşüldüğünü, varsa KDV, teslim, aidat veya başka kalemlerin taksit hesabına dahil edilip edilmediğini kontrol edin.
- Kalan başlangıç borcunu hesaplayın. Sözleşmede yazan toplam bedelden düşülecek ödemeleri çıkarın ve çıkan tutarı ödeme planındaki başlangıç borcuyla karşılaştırın.
- Vade ve ilk taksit tarihini belirleyin. Vade ay sayısını, ilk ödemenin hangi ayda başladığını ve taksit gününün tatil gününe rastlaması hâlinde uygulanacak kuralı ödeme planından okuyun.
- Güncelleme maddesini bulun. Artışın hangi tarihte, hangi ölçüte göre ve hangi tutara uygulanacağını kontrol edin. “Taksit güncellemesi” ile “kalan borcun yeniden hesaplanması” aynı işlem olmayabilir.
- Ara ödeme ve erken ödeme etkisini kontrol edin. Yapılan ödemenin yalnızca gelecekteki taksitleri mi, toplam vadeyi mi veya kalan anaparayı mı değiştirdiğini yazılı plan üzerinden doğrulayın.
- Güncel planı eski planla karşılaştırın. Yeni taksit tutarı, kalan taksit sayısı, kalan borç ve toplam ödenecek tutar ayrı ayrı görünmelidir; yalnız aylık taksite bakarak sonucu onaylamayın.
Kesin toplam ödeme nasıl bulunur?
Her dönemin taksitini ayrı hesaplayıp dönem sayısıyla çarpın; ara ödemeleri ve sözleşmede ayrıca gösterilen ödemeleri de ekleyin. Örneğin ilk dönem 6 ay boyunca 8.000 TL, sonraki dönem 6 ay boyunca 9.200 TL ise bu iki dönemin toplamı 48.000 TL + 55.200 TL, yani 103.200 TL olur. Bu yalnızca iki dönemlik örnektir; kalan dönemlerdeki güncellemeler bilinmeden 120 aylık toplam geri ödeme söylenemez.
Sözleşmede toplam taksitli satış fiyatı ve ödeme planı bulunmalıdır. Tüketiciye verilen sözleşme veya ön bilgilendirme belgelerinde toplam fiyat, ödeme koşulları ve ilgili yükümlülüklerin açıkça yer alması gerekir. TOKİ projesine özgü güncelleme yöntemi ise mutlaka o projeye ait sözleşme ve ödeme planındaki ifadeden alınmalıdır. Bu belgede açıkça yazmayan bir artış oranı, vade veya toplam ödeme tutarı kesin kabul edilmemelidir.