İrtifak hakkını incelerken önce kimin lehine kurulduğunu belirleyin: başka bir taşınmazın maliki için mi, yoksa belirli bir kişi veya topluluk için mi? Hakkın adını bilmek tek başına yararlananı, kullanım kapsamını veya devredilebilirliğini açıklamaz. Güncel sicil ve kuruluş belgesindeki bilgileri birlikte okuyun.
Örneğin geçit kullanımında yararlanan parselin hangisi olduğu önemlidir. Satıcının komşuyla şahsen tanışması, kendi başına parsel lehine kurulmuş hakkı göstermez. Hak ilişkisinin gerçek kapsamını tescil ve dayanak üzerinden doğrulayın.
Örneğin 826. maddede düzenlenen üst hakkı için aksi kararlaştırılmadıkça devredilebilme ve mirasçılara geçme esası vardır. Dolayısıyla “kişi lehine irtifak, mutlaka kişinin ölümüyle biter” veya “her irtifak alıcıya aynen geçer” şeklinde genel sonuç kurmak doğru değildir. Hak türüyle kuruluş koşullarını ayrı belirleyin.
Kayıtlı geçidin arazideki yerini araştırıyorsanız tapulu geçit güzergâhı rehberindeki belge zinciri yardımcı olur. Yeni bir hak kurulması, mevcut hakkın kapsamının okunması ve alım sonrası hak sahipliğinin değerlendirilmesi farklı işlemlerdir; ilgili tapu birimi ve hukukçuyla hangi sorunun çözüldüğünü netleştirin.
Taşınmaz lehine irtifakta ilişki nasıl kurulur?
Türk Medeni Kanunu’nun 779. maddesi, bir taşınmazın başka bir taşınmaz lehine yüklenmesini düzenler. Yüklü taşınmazın maliki, belirli yetkileri kullanmaktan kaçınmak veya yararlanan taşınmaz malikinin belirli kullanımına katlanmakla yükümlü olabilir.Örneğin geçit kullanımında yararlanan parselin hangisi olduğu önemlidir. Satıcının komşuyla şahsen tanışması, kendi başına parsel lehine kurulmuş hakkı göstermez. Hak ilişkisinin gerçek kapsamını tescil ve dayanak üzerinden doğrulayın.
| Araştırma | Taşınmaz lehine | Kişi lehine |
|---|---|---|
| Yararlanan | Belirli taşınmazın maliki | Hak sahibi kişi/topluluk |
| Kayıt eşleştirmesi | Yüklü ve yararlanan parsel bağlantısı | Kişi, hak türü ve kapsam |
| Devir sorusu | Taşınmazla bağlantı incelenir | İlgili hakkın kendi kuralları incelenir |
Kişi lehine her hak aynı şekilde mi devredilir?
Hayır. Kanunun 838. maddesindeki diğer irtifaklar, belirli kişi veya topluluk için spor alanı ya da geçit gibi yararlanmaları kapsayabilir. Bunlar aksi kararlaştırılmadıkça devredilemez ve mirasçılara geçmez. Fakat bu hükmü bütün kişi lehine irtifakların ortak sonucu gibi kullanmayın.Örneğin 826. maddede düzenlenen üst hakkı için aksi kararlaştırılmadıkça devredilebilme ve mirasçılara geçme esası vardır. Dolayısıyla “kişi lehine irtifak, mutlaka kişinin ölümüyle biter” veya “her irtifak alıcıya aynen geçer” şeklinde genel sonuç kurmak doğru değildir. Hak türüyle kuruluş koşullarını ayrı belirleyin.
Alım öncesi hangi belgeler okunmalı?
Güncel kayıttaki yararlananı, yüklü taşınmazı, süreyi, kullanım yerini ve dayanak belgesini eşleştirin. Plan gerekiyorsa kayıtla aynı hakkı gösterdiğini kontrol ettirin. Başka parsel veya kişi için kurulmuş hakkı kendi kullanım vaadinizin kanıtı saymayın.Kayıtlı geçidin arazideki yerini araştırıyorsanız tapulu geçit güzergâhı rehberindeki belge zinciri yardımcı olur. Yeni bir hak kurulması, mevcut hakkın kapsamının okunması ve alım sonrası hak sahipliğinin değerlendirilmesi farklı işlemlerdir; ilgili tapu birimi ve hukukçuyla hangi sorunun çözüldüğünü netleştirin.
